Ineke Jansen, gynaecoloog, Groene hart ziekenhuis Gouda

🎤Hormonale behandeling na borstkanker: who is the ladykiller?
Er komen steeds meer ex-borstkankerpatiënten. Maar worden zij ook gezond en gelukkig oud? De overgang heeft een grote impact op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van vrouwen in het algemeen en van ex-borstkankerpatiënten in het bijzonder. Onderdeel van de oncologische behandeling is immers vaak het zoveel mogelijk onderdrukken van de oestrogeenspiegels. Te denken valt aan ernstigere en frequentere opvliegers en nachtelijk zweten, slecht slapen, extreme moeheid overdag, stemmingsstoornissen, spier- en gewrichtsklachten en geheugen- en concentratiestoornissen.

Op de langere termijn heeft oestrogeenderving een negatieve invloed op het vagina- en vulvaslijmvlies, met klachten van recidiverende urineweginfecties en vaginale droogheid als gevolg. Daarnaast heeft het een negatieve invloed op hart en bloedvaten en op de botmineraaldichtheid, met een toename van het fractuurrisico van dien. Ex-borstkankerpatiënten hebben, als het goed is, nog tientallen jaren te leven. Laat de kwaliteit van dat leven dan ook goed zijn.

De gevreesde ladykiller is het recidief van borstkanker, maar in werkelijkheid zijn dat hart- en vaatziekten. Het teruggeven van oestrogeen kan veel voor deze vrouwen betekenen. Goed wetenschappelijk onderzoek naar de veiligheid en het nut op dit gebied is lastig. In deze presentatie kijken we naar ‘the best evidence there is’ en wegen we de voor- en nadelen af.

Ook zal het gebruik van het hormoonspiraal, enerzijds als anticonceptie of als behandeling van hevig menstrueel bloedverlies en anderzijds in combinatie met oestrogeen als hormoontherapie voor de overgang en gezond ouder worden, worden besproken.

Biografie
Ineke Janssen is gynaecoloog in het Groene Hart Ziekenhuis. Als gynaecoloog richt zij zich op gynaecologische endocrinologie, de overgang, anticonceptie en abnormaal uterien bloedverlies. Zij was betrokken bij de NVOG-richtlijn Management rondom Menopauze (2018) en de NHG-Standaard De Overgang (2022). Daarnaast publiceerde zij het artikel De Overgang voor opleiding en nascholing in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (2024), schreef zij een hoofdstuk over hormonale veranderingen en anticonceptie in het leerboek Biowetenschappen en Maatschappij (2026) en werkte zij mee aan de richtlijnmodule LNG-IUD in de postmenopauze (2026).